Bu saytın arxasında tam bir masaüstü var.
Pəncərələr, media pleyer, oyunlar: xudiyev.com-un əsl versiyası.
Masaüstü rejimə keç
Xəyal Xudiyev
QA mühəndisliyi · UX/UI dizayn · Veb inkişaf · AI həlləri
Ana səhifə › Bloq

Manual testerlər üçün AI: əslində nəyi avtomatlaşdırır

Dərc olunub 2026-08-06 · 5 dəq oxunuş

AI test keyslərini saniyələr içində yaza bilir. Həmin keyslərin nəyisə tapıb-tapmayacağı ayrı sualdır. Real QA işində bir illik istifadənin nəyi dəyişdiyi.

AI for Manual Testers: What It Actually Automates

Bu il hər QA bülleteni AI-ın manual testi əvəz edəcəyini vəd etdi. Son bir ili səyahət rezervasiya platformalarını test etməklə keçirdim, Claude və ChatGPT-ni demək olar hər gün işlədirəm, və manual test hələ də işin böyük hissəsidir. Hər iki fikir eyni anda doğrudur, faydalı detal isə aralarındakı boşluqdadır.

Bu yazı AI-ın günümdə nəyi dəyişdiyi, nəyə toxunmadığı və indi izlədiyim dörd uğursuzluq halı haqqındadır. Heç bir alət satıcısı bunu yazmayıb.

AI həqiqətən harada vaxt qazandırır

1. Tələbdən test keys qaralaması

Ən güclü istifadə budur. Qəbul kriteriyasını yapışdır, müsbət, mənfi və sərhəd keysləri istə, iyirmi dəqiqə əvəzinə saniyələr içində qaralama al. Qaralama nadir hallarda tamdır, amma boş səhifədən qat-qat yaxşı başlanğıcdır.

Yaxşı etdiyi: mexaniki əhatə. Boş sahə, maksimum uzunluq, yanlış simvollar, səhv məlumat tipi, vaxtı bitmiş token. Yəni cümə günü saat 5-də tələsik yazacağın aydın keyslər.

Sənin üzərində qalan: hansı keyslərin önəmli olduğunu seçmək. AI bilmir ki, rezervasiya axınında saat qurşağı sərhədindəki tarix keysi növbəti «məcburi sahə» yoxlamasından on dəfə dəyərlidir.

2. Dağınıq qeydlərdən oxunaqlı bug hesabatı

Kəşfiyyat testi parçalar buraxır. Yarımçıq cümlə, ekran görüntüsü, az qala yadda qalan addım. Bunları verib addım-addım təkrarlanma, gözlənilən və faktiki nəticə ilə strukturlaşdırılmış hesabat istəmək real vaxt qazandırır və developer üçün hesabatı işlək edir.

İşlətdiyim qayda: hesabatı AI formatlaşdırır, hər addımı mən yoxlayıram. İnamla yazılmış, amma səhv təkrarlanma addımı developerin günortasını yeyir və qazandırdığı on dəqiqədən baha başa gəlir.

3. Yazmadığın API cavabını oxumaq

Postman-dan iç-içə strukturla və heç kimin sənədləşdirmədiyi səhv kodu ilə cavab gələndə, onu AI-a təsvir etmək spesifikasiya axtarmaqdan sürətlidir. Payload-un nəyi ifadə etdiyini və hansı sahənin problem olduğunu izah etməkdə yaxşıdır.

Davranışın doğru olub-olmadığını demәkdə isə yaxşı deyil. Bunun üçün biznesin nə gözlədiyini bilmək lazımdır.

4. Test məlumatı yaratmaq

Real görünən adlar, ünvanlar, sərhəd halı üçün mətnlər, forma validasiyasını sındıran unicode, qəribə formatda tarixlər. Bu, doğrudan yorucu işdir və AI onun demək olar hamısını götürür.

Dörd yerdə uğursuz olur

1. Sənin məhsulunu tanımır

AI ümumi rezervasiya forması üçün keys yazır, sənin forman üçün yox. Uçuşa 24 saat qalmış geri qaytarmanın bağlandığını, və ya konkret təchizatçının qiyməti başqa valyutada qaytardığını bilmir. Pula başa gələn baglar məhz bunlardır və tələblərini heç vaxt görməmiş model üçün görünməzdir.

2. Ən pis yerdə inamla səhv cavab

Davranışın defekt olub-olmadığını soruşsan, AI hər iki halda qətiyyətlə cavab verir. QA-da inamla deyilmiş yanlış «bu gözlənilən davranışdır» cavabsızlıqdan pisdir, çünki davam etməli olan araşdırmanı bağlayır. Qərarı ona verdirmirəm. O yalnız verdiyim qərarı təsvir etməyə kömək edir.

3. Əhatəli görünən, əslində olmayan əhatə

Otuz yaradılmış test keysi yaxşı əhatə hissi verir. Oxuyanda isə eyni giriş validasiyasının on beş variantını görürsən və vəziyyət haqqında heç nə. Sessiya axının ortasında bitəndə, istifadəçi iki tab açanda, ödəniş uğurlu olub callback sınanda nə olur. Bahalı baglar məhz vəziyyət və vaxtlamadan çıxır, yaradılmış keyslərin buraxdığı da elə budur.

4. Əvəz etdiyi bacarığı aşındırır

Bu, yavaş gedən problemdir. Test dizaynı düşüncə bacarığıdır, düşüncə bacarıqları isə işlədilməyəndə zəifləyir. Bir vərdişi qəsdən saxlayıram: kritik hər şey üçün test dizaynının ilk keçidini özüm yazıram. AI sonra baxır və çox vaxt nəyisə tutur. Sıra vacibdir. Tərsinə olsa, öz fikirlərini formalaşdırmaq əvəzinə maşının fikirlərini redaktə edirsən.

Necə işlədirəm, sıra ilə

  • Tələbi oxuyub əvvəlcə öz risk siyahımı yazıram: sınsa ən çox nə zərər verər.
  • Eyni tələbdən AI-dan test keysləri istəyirəm.
  • İkisini müqayisə edirəm. Onun siyahısı mənim mexaniki boşluqlarımı tutur, mənim siyahım isə onun bilə bilmədiyi hər şeyi.
  • Yekun paketi hər ikisindən qururam.
  • Test məlumatı, hesabat formatı və tanımadığım API cavabları üçün AI-ı bütün müddət boyu işlədirəm.
  • Nəyinsə defekt olub-olmadığına qərar verməsinə heç vaxt icazə vermirəm.

AI manual testerləri əvəz edir?

Mənim gördüyüm işdə yox. İşin mexaniki yarısını sıxır: yazmaq, formatlaşdırmaq, məlumat yaratmaq. Bu realdır və dəyərlidir. Toxunmadığı yarı isə nəyin test edilməyə dəyər olduğunu seçmək, nəyinsə səhv olduğunu izah edə bilməmişdən əvvəl hiss etmək, və cavaba görə məsuliyyət daşımaqdır.

Çətinlik çəkəcək testerlər dəyəri mexaniki yarıda olanlardır. Yaxşı olacaqlar isə qazandıqları vaxtı daha dərin test etməyə sərf edənlərdir. Onsuz da maraqlı yarı elə bu idi.

Əlaqəli

Kodu AI özü yazanda nə sınır: vibe coding riskləri. Dizayn tərəfində AI: dizaynda AI. Ya da nə işlə məşğulam.

Digər yazılar

AI kodu saniyələr içində yazır. Onun işlədiyini kiminsə yenə yoxlaması lazımdır. Vibe coding-in əsl qiyməti və AI alətlərini onların səhvlərini dərc etmədən işlətmək.

On UX/UI trendi, amma sıralanma prinsipi başqadır: qurduğun məhsulu dəyişirmi, yoxsa sadəcə bu il dizayn bloglarının görünüşünü?

WordPress saytını qorumaq üçün işlək siyahı: giriş, fayllar, baza, hostinq və monitorinq. Nəzəri deyil, real saytlarda nəyin sındığından yazılıb.

AI ekranı düzə bilir, davranış məlumatını oxuyur, istifadə yoxlamaları aparır. Məhsulun nə olmalı olduğuna qərar verə bilmir. Sərhədin harada olduğuna praktik baxış.